Vitamin terpenting untuk ibu – asid folik

Terdapat kandungan asid folik yang tinggi dalam sesetengah jenis sayur-sayuran serta tepung gandum penuh.

Asid folik dianggap sebagai “vitamin terpenting untuk ibu”, kerana keperluan asid folik meningkat dengan ketara semasa kehamilan. Jika sebelum hamil keperluan asid folik adalah sekitar 400 µg, jumlah ini meningkat kepada 600 µg semasa kehamilan. Ini bermakna keperluan meningkat sebanyak 50%!

Secara umum, pengambilan asid folik melalui pemakanan sahaja sering kali tidak mencukupi. Asid folik tergolong dalam kumpulan vitamin B dan bersifat serba guna. Di satu pihak, ia penting dalam membantu pembahagian sel serta menyumbang secara signifikan kepada pembentukan sel baharu. Di pihak lain, ia menyokong pembentukan darah dan perkembangan otak anak.

Apakah itu Asid Folik atau Folat?

Asid folik dan folat merupakan bentuk vitamin B larut air yang dikenali sebagai vitamin B9. Folat ialah bentuk semula jadi yang terdapat dalam makanan, manakala asid folik ialah bentuk sintetik yang digunakan dalam suplemen dan makanan yang diperkaya. Kedua-dua bentuk ini akan ditukarkan dalam tubuh kepada bentuk aktif vitamin tersebut, yang dikenali sebagai tetrahidrofolat

Mengapa Folat / Asid Folik penting untuk wanita hamil?

Asid folik amat penting untuk wanita hamil kerana peranannya yang kritikal dalam perkembangan anak serta pencegahan kecacatan kelahiran tertentu. Berikut ialah sebab-sebab utama kepentingan asid folik semasa kehamilan:

1. Perkembangan tiub saraf: Asid folik penting untuk perkembangan awal tiub saraf pada anak yang sedang berkembang. Tiub saraf merupakan asas kepada pembentukan otak dan saraf tunjang. Kekurangan folat pada peringkat awal kehamilan boleh menyebabkan kecacatan tiub saraf (NTD) seperti spina bifida dan anensefali, iaitu keadaan serius yang menjejaskan otak dan saraf tunjang serta boleh mengancam nyawa.

2. Pencegahan kecacatan kelahiran: Selain kecacatan tiub saraf, asid folik juga dikaitkan dengan pengurangan risiko kecacatan kongenital lain. Tahap folat yang mencukupi adalah penting untuk perkembangan anak yang normal.

3. Pembentukan sel darah merah: Folat diperlukan untuk penghasilan sel darah merah. Semasa kehamilan, keperluan darah meningkat untuk menyokong pertumbuhan anak. Folat membantu mencegah anemia megaloblastik, iaitu keadaan di mana sel darah merah yang besar dan tidak matang dihasilkan.

4. Perkembangan plasenta: Folat turut berperanan dalam pembentukan dan fungsi plasenta, iaitu organ yang membekalkan nutrien dan oksigen kepada anak sepanjang kehamilan.

Memandangkan tiub saraf berkembang pada peringkat yang sangat awal kehamilan—sering kali sebelum seseorang wanita menyedari dirinya hamil—adalah disarankan agar wanita dalam usia subur, khususnya yang merancang kehamilan, mengambil asid folik dalam jumlah yang mencukupi. Banyak pihak berkuasa kesihatan mengesyorkan pengambilan suplemen asid folik (kebiasaannya 400 mikrogram sehari) di samping mendapatkan folat daripada pemakanan yang pelbagai dan seimbang.

Sebaik-baiknya, pengambilan suplemen asid folik dimulakan sebelum persenyawaan dan diteruskan sepanjang trimester pertama kehamilan. Walau bagaimanapun, wanita disarankan untuk mendapatkan nasihat daripada profesional kesihatan masing-masing bagi panduan yang bersesuaian mengenai pengambilan asid folik dan penjagaan pranatal.

Pengambilan Asid Folik sebelum kehamilan

Pengambilan asid folik sebelum hamil boleh memberi banyak manfaat, terutamanya bagi wanita yang sedang merancang kehamilan. Berikut ialah beberapa sebab utama mengapa ia disarankan:

1. Pencegahan kecacatan tiub saraf: Asid folik amat penting untuk perkembangan awal tiub saraf anak. Memandangkan kecacatan tiub saraf boleh berlaku pada peringkat awal kehamilan—sering kali sebelum seorang wanita menyedari dirinya hamil—paras folat yang mencukupi sejak awal adalah sangat penting. Dengan mengambil asid folik sebelum persenyawaan, peluang untuk mempunyai tahap folat yang mencukupi semasa pembentukan tiub saraf dapat ditingkatkan.

2. Menyokong perkembangan awal kehamilan: Folat terlibat dalam pembentukan DNA dan penghasilan sel baharu. Proses ini amat penting bagi pembahagian sel dan pertumbuhan pesat yang berlaku pada peringkat awal kehamilan. Tahap folat yang mencukupi sebelum kehamilan membantu menyediakan persekitaran yang sihat untuk perkembangan embrio.

3. Mengurangkan risiko kecacatan kelahiran: Selain kecacatan tiub saraf, paras folat yang mencukupi juga dikaitkan dengan pengurangan risiko kecacatan kongenital dan masalah perkembangan lain. Memastikan tubuh mempunyai bekalan asid folik yang mencukupi sebelum hamil dapat menyumbang kepada kehamilan yang lebih sihat serta mengurangkan risiko kecacatan tertentu.

Asid folik kekal penting selepas kehamilan dan sepanjang tempoh penyusuan atas beberapa sebab berikut:

1. Pemulihan selepas bersalin: Selepas melahirkan, tubuh perlu pulih daripada tuntutan kehamilan dan proses kelahiran. Folat penting untuk pembahagian sel dan pembaikan tisu, sekali gus menyokong proses pemulihan tubuh.

2. Keperluan nutrisi semasa penyusuan: Sekiranya anda menyusukan anak, keperluan nutrisi kekal meningkat. Asid folik penting untuk kesejahteraan ibu serta membantu memastikan anak menerima nutrien yang diperlukan.

3. Pembentukan sel darah merah: Folat berperanan penting dalam penghasilan sel darah merah. Paras folat yang mencukupi membantu mencegah atau merawat anemia selepas bersalin.

4. Pencegahan kecacatan kelahiran bagi kehamilan seterusnya: Jika anda merancang untuk menambah cahaya mata, memastikan bekalan asid folik mencukupi dalam tubuh dapat membantu mengurangkan risiko kecacatan tiub saraf dan kecacatan kelahiran lain dalam kehamilan berikutnya.

Berapakah jumlah asid folik yang disarankan sebelum, semasa dan selepas kehamilan?

Jumlah asid folik yang disyorkan boleh berbeza bergantung kepada beberapa faktor seperti usia, tahap kesihatan, serta sama ada seseorang wanita sedang merancang kehamilan, hamil atau menyusukan anak. Berikut ialah garis panduan umum pengambilan asid folik:

a) Sebelum kehamilan: Pengambilan suplemen asid folik sekurang-kurangnya satu bulan sebelum persenyawaan dan diteruskan sepanjang trimester pertama merupakan amalan yang lazim bagi memastikan paras folat mencukupi pada peringkat awal perkembangan anak. Bagi wanita yang merancang untuk hamil atau berpotensi untuk hamil, pengambilan sekurang-kurangnya 400 mikrogram (mcg) asid folik sehari adalah disyorkan.

b) Semasa kehamilan: Dos asid folik yang disarankan semasa kehamilan lazimnya lebih tinggi berbanding sebelum kehamilan. Kebanyakan profesional kesihatan mengesyorkan pengambilan suplemen pranatal yang mengandungi 600 hingga 800 mikrogram (mcg) asid folik sehari. Suplemen ini sebaiknya dimulakan sebaik sahaja kehamilan disahkan dan diteruskan sepanjang tempoh kehamilan.

c) Selepas kehamilan dan semasa penyusuan: Semasa tempoh penyusuan, dos asid folik yang disarankan biasanya adalah sama seperti semasa kehamilan, iaitu sekitar 600 hingga 800 mikrogram (mcg) sehari, bagi menyokong kesihatan ibu serta keperluan nutrisi anak.

Gejala dan risiko kekurangan folat

Kekurangan folat berlaku apabila pengambilan atau penyerapan folat, yang juga dikenali sebagai vitamin B9, tidak mencukupi. Folat ialah vitamin larut air yang penting dan memainkan peranan utama dalam pelbagai fungsi tubuh, termasuk pembentukan sel darah merah dan pembahagian sel. Apabila paras folat tidak mencukupi, ia boleh membawa kepada pelbagai masalah kesihatan dan komplikasi.

Kekurangan folat boleh menyebabkan pelbagai gejala serta risiko kesihatan. Folat diperlukan untuk beberapa proses fisiologi penting dalam tubuh, dan kekurangan vitamin B yang penting ini boleh mengakibatkan kesan yang serius. Berikut ialah antara gejala dan risiko yang berkaitan dengan kekurangan folat.

Gejala Kekurangan Folat:

1. Anemia megaloblastik: Kekurangan folat boleh menyebabkan sejenis anemia yang dicirikan oleh penghasilan sel darah merah yang besar dan tidak matang (megaloblas). Gejalanya termasuk keletihan, kelemahan dan sesak nafas.

2. Gejala gastrointestinal: Kekurangan folat boleh menjejaskan sistem pencernaan, menyebabkan cirit-birit, hilang selera makan dan penurunan berat badan.

3. Gangguan kognitif: Folat penting untuk fungsi kognitif. Kekurangan nutrien ini boleh menyumbang kepada masalah seperti kesukaran menumpukan perhatian dan gangguan daya ingatan.

4. Gangguan emosi: Kekurangan folat juga dikaitkan dengan gangguan emosi, termasuk kemurungan dan mudah marah.

Risiko Kekurangan Folat:

1. Anemia: Kekurangan folat boleh menyebabkan anemia megaloblastik, yang menjejaskan penghasilan sel darah merah yang sihat.

2. Kecacatan tiub saraf: Dalam kalangan wanita hamil, pengambilan folat yang tidak mencukupi meningkatkan risiko kecacatan tiub saraf pada janin yang sedang berkembang.

3. Peningkatan paras homosistein: Folat, bersama vitamin B6 dan B12, membantu mengawal paras homosistein dalam darah. Paras homosistein yang tinggi dikaitkan dengan peningkatan risiko penyakit kardiovaskular.

Bagaimana merawat kekurangan asid folik?

1. Pengambilan suplemen: Rawatan utama bagi kekurangan folat melibatkan pengambilan suplemen asid folik atau folat. Dos yang disarankan bergantung kepada tahap kekurangan dan punca yang mendasarinya. Dalam sesetengah kes, dos yang lebih tinggi mungkin ditetapkan oleh profesional kesihatan.

2. Perubahan pemakanan: Meningkatkan pengambilan makanan yang kaya dengan folat adalah penting. Sumber makanan yang baik termasuk sayur-sayuran berdaun hijau, kekacang, buah-buahan, kacang, serta bijirin yang diperkaya.

3. Mengenal pasti dan merawat punca asas: Adalah penting untuk mengenal pasti serta menangani punca kekurangan folat. Ini mungkin melibatkan pembetulan faktor pemakanan, masalah penyerapan nutrien, atau keadaan perubatan lain yang menyumbang kepada kekurangan tersebut.

4. Pemantauan dan susulan: Pemantauan berkala paras folat serta susulan bersama profesional kesihatan adalah perlu bagi memastikan rawatan berkesan dan sebarang isu berterusan dapat ditangani dengan sewajarnya.

Sumber makanan terbaik bagi asid folik

Food Group	Example
Sayur-sayuran berdaun hijau	Bayam, kale, sawi collard, salad romaine, Swiss chard
Kekacang	Lentil, kacang kuda, kacang hitam, kacang pinto
Buah sitrus	Oren, jus oren (diperkaya dengan asid folik), limau gedang
Sayur-sayuran	Avokado, asparagus, brokoli, kubis Brussels
Kacang dan biji benih	Biji bunga matahari, kacang tanah, badam

Soalan Lazim mengenai Asid Folik semasa Kehamilan

Adakah asid folik baik untuk kehamilan?

Ya, asid folik sangat bermanfaat semasa kehamilan. Ia memainkan peranan penting dalam perkembangan tiub saraf pada peringkat awal kehamilan serta membantu mencegah kecacatan tiub saraf pada janin yang sedang berkembang. Kecacatan tiub saraf merupakan kecacatan serius pada otak dan saraf tunjang yang boleh berlaku dalam beberapa minggu pertama kehamilan, sering kali sebelum seorang wanita menyedari dirinya hamil.

Berapakah jumlah asid folik yang diperlukan semasa kehamilan?

Dos harian asid folik yang disyorkan semasa kehamilan lazimnya adalah antara 600 hingga 800 mikrogram (mcg). Kebanyakan suplemen pranatal mengandungi jumlah ini. Walau bagaimanapun, adalah penting untuk berunding dengan profesional kesihatan bagi menentukan dos yang paling sesuai, kerana keperluan individu boleh berbeza-beza.

Berapa lama sebelum hamil anda perlu mengambil asid folik?

Adalah disarankan agar wanita mula mengambil suplemen asid folik sebelum persenyawaan. Sebaik-baiknya, wanita yang merancang kehamilan hendaklah memulakan pengambilan asid folik sekurang-kurangnya satu bulan sebelum hamil. Ini kerana pembentukan tiub saraf berlaku pada peringkat awal kehamilan, selalunya sebelum seseorang wanita menyedari bahawa dirinya telah hamil.

Berapa lama asid folik perlu diambil selepas kehamilan?

Pengambilan suplemen asid folik lazimnya disarankan sepanjang trimester pertama kehamilan. Walau bagaimanapun, tempoh pengambilan boleh berbeza bergantung kepada keadaan individu dan saranan profesional kesihatan. Sesetengah penyedia penjagaan kesihatan mungkin menasihatkan agar pengambilan asid folik diteruskan sepanjang keseluruhan kehamilan, manakala yang lain mengesyorkannya untuk tempoh tertentu sahaja.

Selepas bersalin, sekiranya seorang wanita menyusukan anak, keperluan nutrien masih kekal lebih tinggi, termasuk asid folik, bagi menyokong kesihatan ibu serta keperluan nutrisi anak. Dalam keadaan ini, profesional kesihatan mungkin mengesyorkan agar pengambilan asid folik diteruskan sepanjang tempoh selepas bersalin.